an ordinary someone

mình không phải là người của những chuyến đi.
mình có thể ở nhà nhiều tháng liền không một cuộc đi chơi xa nào và vẫn ổn. việc đi quá nhiều, ngược lại, đôi khi còn làm mình thấy kiệt sức.
du lịch chưa bao giờ nằm ở vị trí cao trong bảng xếp hạng sở thích của mình.
nhưng lâu lâu mình lại thèm đi; những lúc mình cảm thấy ngột ngạt giữa các tòa nhà và cửa kính, giữa khói bụi, bê tông và những tiếng bóp còi inh ỏi, khi ấy mình tìm đến thiên nhiên như một vị thuốc. đó là lúc mình muốn đi.
đi để được nhìn thấy những màu sắc dễ chịu. giả như đang bực mình mà thấy cánh đồng trải dài trước mắt thì nỗi khó chịu trong lòng cũng vơi đi phần nào. nhìn lên trên mà thấy bầu trời cao rộng cũng thấy lòng hân hoan phấn khởi. liếc thấy mấy bông hoa bên đường xum xoe vàng đỏ bất giác cũng thấy yêu đời hơn trước đó mấy giây.
đi để được nghe những âm thanh thuần khiết, tiếng gió trên đỉnh núi, tiếng xì xào của cây, hay tiếng sóng vỗ bờ.
và hơn hết, để một lần nữa có cảm giác ấy. cảm giác yêu thích của mình. cảm giác thấy mình bé nhỏ. giữa thiên nhiên hùng vĩ kia, mình chỉ là một hạt bụi. thấy cuộc đời này là hữu hạn. và thời gian chẳng phải để phí hoài.
mình nhớ lúc đứng trên cổng trời Angkor, nhìn cánh cổng trời sừng sững trên cao kia đằng sau là mây trắng, đã bất giác xúc động nói với An: tớ muốn sống cho thật ngầu.
thế đấy, với mình đi là để trở về sống cho thật ngầu.
sống cho thật ngầu, rồi đi.

có một cảnh thường xuất hiện trong phim Mỹ ngày xưa như vầy:
hai nhân vật cãi nhau, nói những lời không hay và bỏ đi về hai hướng. ngày hôm sau, một trong hai chết, và người còn lại khóc, nói một câu đầy tiếc nuối: “lời cuối cùng tớ nói với anh/cô ấy là …” (điền vào chỗ trống một câu nào đó thật đau lòng)
hồi còn nhỏ khi mình xem cảnh này, mình đã rất ám ảnh. và từ đó trở đi, sau mỗi lần mình lỡ cãi nhau với ai đó, ai đó quan trọng với mình, mình luôn luôn thường trực nỗi sợ là mình sẽ bị giống như thế. sợ mình sẽ chẳng bao giờ còn cơ hội để sửa lỗi.
hôm rồi mình đọc được câu nói này trên mạng: “don’t go to bed angry” (đừng mang nỗi tức giận vào giấc ngủ) và ngay lập tức mình liên tưởng đến cảnh phim mà mình đã xem. đừng đi ngủ khi còn giận dỗi nhau. lỡ đâu, ngày mai mình không gặp nhau nữa, thì sao?
chúng ta đang lạc quan. lạc quan là một điều tốt, nhưng có một sự thật là cuộc sống đầy những điều khó đoán định, đó là bản chất. bất kỳ chuyện gì cũng có thể xảy ra, cho bất kỳ ai, ở bất kỳ thời điểm nào. hôm nay nó có thể xảy ra với người, ngày mai nó có thể xảy đến với mình.
vậy nên yêu thương là ngay lúc này. đừng chần chừ mua một đóa hoa. đừng ngại ngùng nói ra một lời tử tế. đừng chờ đến ngày mai để mua một chiếc bánh cho gia đình, nếu ta có thể mua hôm nay.
và nếu có giận nhau thì đừng giận nhau quá lâu.
don’t go to bed angry.

tình cảm có hạn sử dụng.
cũng giống như nước hoa, để lâu sẽ không còn thơm nữa.
cái này là mình nhận ra. cảm xúc của mình về một ai đó sẽ nhạt đi theo thời gian. rồi một ngày, ta phát hiện mình không còn thương nhau như trước nữa. người mà ta đã từng mến, từng nghĩ về rất nhiều, từng nhớ rất nhiều, người đặc biệt trong mắt ta ngày đó bỗng trong một khoảnh khắc trở về điểm bình thường như bao người khác chung quanh. người ta đã từng nói chuyện nhiều và gần gũi giờ cách xa cả một quãng đường dài. bài hát gắn liền với người đó bao lần làm ta thổn thức giờ nghe qua cũng chỉ đơn thuần là nốt và lời. thế đấy. hương sẽ bay đi. kể cả khi chúng ta không làm gì. hay là vì:
chúng ta đã không làm gì.
vì ta không đem nó ra lau chùi, không đem nó ra đánh bóng, mà không khí thì có bụi. đáng lẽ nên phủi bụi ít nhất vài tháng một lần.
vì “thương” thì phải đi kèm với hành động chứ không phải chỉ là ngồi đó mà hy vọng mọi việc tự thân nó sẽ ổn (nó sẽ chẳng ổn đâu).
vì “thương” ngoài là một danh từ, còn là một động từ.

“Trong học bạ của bạn có điểm 1 môn Toán.
Xin lỗi chúng tôi không thể nhận bạn vào làm.”
Có nhà tuyển dụng nào nói vậy không nhỉ? Mình đoán là không.
Hôm nay, nhân dịp các em 99er đang thi tốt nghiệp cuối cấp, nói chút chuyện cũ thời đi học.
Nhớ ngày xưa năm lớp 11 mình có lần bị điểm 1 môn Toán (cộng thêm vài con điểm dưới trung bình các môn khác nữa). Hồi đó bị điểm thấp là stress ghê gớm lắm, sợ ba mẹ buồn, không biết làm sao để nói, không có mặt mũi nào đưa sổ liên lạc luôn. Cũng may là mình được cái tinh thần tự an ủi cao, thành ra sau một hồi khóc lên khóc xuống, mình bình tĩnh lại với ý nghĩ: dù gì thì 10 năm sau cũng chẳng còn ai nhớ đến con điểm 1 này của mình nữa. Thế đấy, và mình đã đúng. Đến bây giờ đã là 11 năm rồi, chẳng ai hỏi sổ liên lạc của mình để xem hồi đó Toán mình được mấy điểm cả, rồi điểm thi đại học, thi tốt nghiệp, điểm tốt nghiệp đại học cũng thế.
Những việc đã từng to như bầu trời ở thời điểm đó, giờ nhìn lại cũng là chỉ bé bằng cái móng tay. Những việc khiến mình mất ăn mất ngủ rồi cũng sẽ thành như gió thoảng qua.
Thiệt sự thì chúng mình rồi sẽ quên hết thôi.
Thua cũng được, thất bại cũng được, sau này mình làm lại là được hết. Người ta sẽ nhớ điều gần nhất.
Ơ, mà người ta nhớ gì thì cũng có gì quan trọng đâu, nhỉ !

được sống: là một điều may mắn.
việc tôi được sinh ra với một cơ thể lành lặn, các giác quan hoạt động bình thường và một bộ não biết suy nghĩ, bản thân nó cũng đã thật đáng để biết ơn.
vậy đó, nhưng thường thì tôi quên mất.
tôi là một đứa dễ buồn, và tôi hay đắm chìm vào nỗi buồn của bản thân. dù không phải kiểu nhà văn nhà thơ chỉ một chiếc lá rơi cũng buồn. nhưng thú thật tôi thấy mình nhạy cảm với nỗi buồn hơn là niềm vui. một gương mặt nặng trĩu, một tiếng thở dài âm thầm, một cái nhìn lơ đãng, thế là đủ để tôi buồn. vâng, nhạy cảm ở một mức dư thừa không cần thiết. tôi biết. mà con người ta phần lớn thời gian chỉ có thể làm một việc một lúc nên khi buồn ta chỉ cảm nhận được nỗi buồn, chẳng còn chút ý thức nào về việc biết ơn. buồn và biết ơn thường hiếm khi ở cùng nhau ở trong một không gian vì không đủ chỗ, và thêm nữa là do bọn nó khá khác biệt. buồn có thể chia sẻ chút không gian với bực hay giận, nhưng với biết ơn thì thật sự khó. biết ơn sẽ phải chịu lép vế, nó sẽ nằm im chờ cơ hội, đến lúc thích hợp lên tiếng với tôi về sự có mặt của nó.
“lúc thích hợp” thường sẽ đến kèm với một tin tức nào đó, như tin một ai đó vừa qua đời. nghe thật có lỗi nhưng những tin tức như vậy thường là một cú knock-out. việc biết được một ai đó đã đi hết con đường của họ trên cuộc đời này khiến mọi chuyện trên con đường của tôi trở về vị trí của nó. những nỗi buồn được phóng to hàng ngày của tôi sẽ trở về kích thước thật, nhỏ bé như hạt bụi trên ngón tay tôi (nếu ai đó bảo tôi rằng có những nỗi buồn to hơn hạt bụi thì có lẽ nó là nỗi đau chứ không đơn giản là buồn nữa). lòng biết ơn lúc này ngược lại sẽ trở nên cao và rộng, như bầu trời ở phía trên tôi.
trong lúc ai đó chỉ mong được sống thêm một năm nữa, một tháng nữa hay thậm chí là một ngày nữa để hoàn thành nốt những điều họ muốn làm, tôi lại mặc kệ thời gian của mình lãng phí vào những nỗi buồn vặt vãnh. nghe thật sai trái.
Stephen Hawking bảo rằng sau khi tất cả mọi kỳ vọng của ông trở về 0 thì mỗi ngày sau đó là đều một phần thưởng và ông ấy bắt đầu trân trọng mọi thứ mà mình đang có.
tôi không cần phải là một thiên tài để hiểu điều đó.
chúng ta không cần một bi kịch để cảm thấy biết ơn.
mà trời ơi, tôi vẫn thường hay quên mất.
——————————
trước khi kết thúc bài viết này, tôi muốn dành một đoạn ngắn giới thiệu về một bộ phim tôi coi hồi đầu năm, có tác dụng rất tốt đánh thức lòng biết ơn của tôi về cuộc sống. phim tên là Awakenings (1990). một câu chuyện có thật về mùa hè năm 1969, khi bác sĩ Oliver Sacks đưa các bệnh nhân mắc bệnh viêm não của ông trở lại với thế giới sau một thời gian dài nằm “chết” bằng liều thuốc L-Dopa.
“tôi biết năm nay là năm ‘69, nhưng tôi cảm giác như năm ‘26. tôi biết tôi 64, nhưng tôi cảm giác như tôi 21. tôi đã làm 1 vị khán giả suốt 43 năm..” (lời một bệnh nhân trong phim)
cảm giác sẽ thế nào khi một sớm mai thức dậy, ta thấy mình đã “ngủ” 43 năm ? chúng ta không cần một bi kịch để cảm thấy biết ơn. tôi viết thêm lần nữa để cho mình nhớ.

“này loài người,
hãy trả lại cho tôi sự chân nhận mà tôi vốn dĩ xứng đáng.” ký tên: hiện tại. đùa đấy, là tôi. tôi viết thay cho hiện tại. nhưng nếu hiện tại có thể nói, tôi chắc rằng cô ấy sẽ nói như thế. dĩ nhiên, hiện tại không nói; trong một thế giới có quá nhiều điều lên tiếng, tranh nhau từng chút chỉ để giành lấy giây chú ý của người; hiện tại im lặng. và người im lặng là người bị lãng quên. tôi đã lãng quên. tôi là loài người trước dấu phẩy kia. tôi nhìn vào điện thoại của mình nhiều hơn tôi nhìn vào cuộc sống. tôi, lúc nào cũng bận rộn, nói đúng hơn là tôi không ngồi yên, luôn có những tin tức cần đọc, những tin nhắn cần trả lời và những tấm hình cần thả tim.tôi cúi đầu nhiều hơn ngẩng đầu.
một thế giới được thu gọn trong lòng bàn tay, tôi bỏ quên thế giới của mình. cho đến dạo gần đây. tôi bắt đầu đi chụp ảnh vào cuối tuần. và tôi phát hiện rằng hoạt động này bắt tôi phải chậm lại. tôi đi dọc các con đường, để ý hơn đến những ngôi nhà, hàng quán, con người và các hoạt động của họ. có cô gái nọ bán thuốc bên đường, đầu quấn khăn bảy màu, tay đeo vàng miệng phì phò điếu thuốc. chú xe ôm kia nốc ừng ực chai coca giữa trời đang nắng, hay cụ già nhìn xa xăm ra cửa ngáp ngắn ngáp dài. tôi tìm kiếm vào những mảng màu và hình dáng; bức tường vàng xem kẽ những hình grafiti nguệch ngoạc, trên nó là hàng kẽm gai với mấy tán cây la đà. tôi nhìn xuống dưới và nhìn lên trên; chú mèo vàng đang nằm bên trạm điện và đằng xa kia là mấy tòa nhà cao cao đang vẽ lên bầu trời một đường zig zag. tôi chạy theo ánh sáng, phán đoán hướng của nó và chọn cho mình một hướng tiếp cận phù hợp. ánh nắng chiều phản chiếu trên những tòa nhà phía đường chân trời đang xây dở trên sông Bạch Đằng cũng cho ra được một tấm hình không tệ là mấy. tôi phát hiện rằng, khi ta để tâm ta sẽ thấy rất nhiều điều. trùng hợp hôm nay tôi xem Lady Bird, trong đó có đoạn thoại mà tôi rất thích giữa Điểu cô nương và bà xơ, khi bà xơ nói rằng bà ấy nghĩ Điểu cô nương rất thương yêu Sacramento vì cô ấy miêu tả thành phố trong bài luận của mình với một giọng trìu mến. – “con đoán là con để ý” (i guess i pay attention) – “con không nghĩ chúng (tình yêu và sự để ý) giống nhau sao?” (don’t you think they’re the same thing?)
đúng vậy. để ý chính là dạng thức căn bản nhất của tình yêu. khi ta có tình cảm với điều gì ta để tâm đến nó nhiều hơn. và đôi khi chiều ngược lại cũng đúng, ta nhìn đủ lâu một sự vật nào đó và phát hiện ra rằng nó không đến nỗi tệ. quay trở lại với hiện tại, có lẽ đã đến lúc ta nên dành cho nó một sự quan tâm đúng mức. không em ơi. hiện tại không trừu tượng cũng không hề cao siêu. hiện tại là những điều bình thường em vẫn lướt qua. là con đường em vẫn hay đi, là tiếng đá xay trong tiệm café em vẫn ngồi, là người ngồi bên em trong những buổi hẹn hò. hãy cảm nhận con đường đó. hãy lắng nghe những tiếng đá xay và hãy nhìn vào mắt người đối diện. chú ý và em sẽ thấy hiện tại không tệ lắm đâu. cuộc sống là hiện tại. là giây phút này.

p/s: trăng đêm nay rất tròn và sáng.

bạn không thể gọi mình là “người viết” nếu như bạn không viết gì.
vậy mà đã lâu rồi tôi không viết gì, tệ thật. tôi sẽ bắt đầu lại. vì tôi muốn mình là “người viết” theo đúng như cái tên mà tôi đã đặt cho mình; tôi cũng thích các câu chữ; và tôi nghĩ là tôi có một khát khao được viết. bỏ qua sự thật rằng tôi luôn cảm thấy chật vật mỗi khi cần phải trải những ý nghĩ trong đầu tôi thành câu từ trên giấy. lan man thế chắc đã đủ. hôm nay tôi muốn viết về việc đi dạo. chuyện là trong một bộ phim nọ, khi nhân vật nam được hỏi vợ anh ta đâu, ảnh đã trả lời rằng: “cô ấy đi dạo rồi (she went for a walk)”. không biết cớ sự gì, tôi lại giật mình khi nghe câu ấy, đúng ra là cụm từ ấy. cảm giác như kiểu đang đi ngoài phố vô tình bắt gặp một người bạn cũ, ngẩn người một giây, rồi lại do dự không biết có nên tiến đến chào hỏi hay cứ thế mà im lặng lướt qua vì cả hai đã lâu rồi không còn liên lạc. mối quan hệ giữa giữa tôi và “chuyện đi dạo” là như thế. tôi bắt đầu đi bộ nhiều khi vào đại học. mà cũng không còn cách khác, xa thì đi tàu, xa vừa vừa thì đi xe bus, còn hơi gần chút thì cứ đi bộ mà làm tới. cùng với việc đi bộ nhiều, tôi cũng đi dạo nhiều. nó là một hành động chậm rãi, có tính thưởng thức và lãng mạn; đi một mình hay đi với bạn; đi trong sân trường hay ngoài phố thị; đêm mùa đông tuyết trắng hay sáng mùa xuân hoa nở, trên con đường lá đỏ trời thu hay dưới cái nóng oi bức của ngày hè. tất thảy đều lãng mạn. có lúc tôi đi để nghĩ, về chuyện học hành bạn bè, về nghề nghiệp và cả tuổi trẻ. cũng có lúc tôi dạo với một cái đầu rỗng, và một quả tim đầy những cảm xúc chồng chéo. tôi nhớ nhà. tôi thấy cô đơn. tôi thèm được nói tiếng Việt, tôi thèm được ăn một tô mỳ quảng hay một dĩa cơm sườn. rồi sau chừng 30 phút loanh quanh xoay vòng, tôi sẽ ngồi lại ở một băng ghế gỗ bên đường, phóng tầm mắt ra khoảng trời phía trước, trên tôi là cây cối và bên tai tôi là tiếng chim. tôi chỉ ngồi như thế. tôi chỉ cần như thế thôi. rất lâu rồi tôi không đi dạo một cách đúng nghĩa. ta dần quen với việc vừa bước ra khỏi cửa là lập tức leo lên xe, hẹn hò thì đến rạp phim, gặp bạn thì ra café. thêm việc đường xá lồi lõm không cho phép, không gian thành phố không hỗ trợ, đi bộ thôi cũng rất khó chứ đừng nói và cái hoạt động nho nhã kia. biết thế nên tôi không trách. tôi chỉ thấy nhớ một cuốc đi dạo.