an ordinary someone

sự dở dang thường khiến con người ta không yên lòng.
nó hay lớn tiếng kêu gào, yêu cầu sự chú ý và sẽ không chịu đi cho đến khi người ta dành thời gian cho nó, chuyển nó từ trạng thái “dở dang” sang “hoàn thành.”
giống như khi đi chơi mà có bài tập chưa giải thì trong lòng không thoải mái, sáng ra đi làm mà chưa kịp gấp chăn thì cả ngày khó chịu, một quyển sách đọc đến quá nửa thì khó có thể đóng lại mãi mãi mà không ít nhiều bứt rứt.
các vấn đề trên cần phải có đáp số, cần được gấp gọn, cần một trang cuối.
con người là vậy, chúng ta cần có sự hoàn thành để cảm thấy yên tâm, trong một chốc.
(chẳng phải ngẫu nhiên mà người ta hay nói những cuộc tình dang dở là những cuộc tình mang nhiều tiếc nuối)
thật ra vấn đề nằm ở ta chứ không phải ở những việc dở dang. sự việc nó có biết gì đâu, chỉ con người là có cảm xúc và có nhu cầu giải quyết cảm xúc.
mình nhận thấy loài người vốn rất bất an, và luôn cố gắng loại bỏ hay hạn chế đến mức thấp nhất trạng thái tâm lý này.
sự kiểm soát chính là giải pháp, vì sự vật hoặc sự việc khi được kiểm soát rồi thì không có việc gì phải lo lắng nữa. chúng ta sợ một con hổ trong rừng chứ ít ai sợ một chú hổ trong vườn thú.
có nhiều minh chứng cho đặc tính thích kiểm soát của con người.
ví như là thời gian, không thể cứ để nó trôi trôi như thế nên ai đó thời ông bà ta đã đặt ra các mốc, các mùa, ngày tháng năm, giờ phút giây để bắt nhốt và đưa nó vào những cuốn lịch.
chúng ta tạo ra ngôn ngữ, chúng ta viết văn, đưa những câu chuyện tưởng tượng lên giấy và lưu lại ở thư viện.
tương tự, chúng ta đặt ra các nốt nhạc để nắm giữ âm thanh.
khách quan mà nói loài người đã đạt được nhiều thành tựu nhờ tính cách có phần độc tài của mình.
quay lại vấn đề dở dang, hoàn thành là một hình thức của sự kiểm soát. khi hoàn thành được một việc gì đó có nghĩa là ta đã thắng nó, ta mạnh hơn nó và từ giờ có thể dẹp nó qua một bên mà không cần lo nghĩ. tuy nhiên, đây là một cuộc giằng co và con người không phải lúc nào cũng dành phần thắng.
giải quyết bài tập về nhà là chuyện dễ, gấp chăn là chuyện dễ và đọc hết một cuốn sách cũng vậy.
nhưng còn những việc khác?
có bao giờ bạn vào thư viện hay đi nhà sách và một suy nghĩ tương đối khó chịu cứ ngoi lên làm phiền: “có quá nhiều sách hay và mình sẽ không bao giờ đọc hết được.”
đó là một lời cảm thán bất lực, vì ta biết rằng mình sẽ không bao giờ giải quyết được nó. trong cuộc chiến này, mình sẽ không bao giờ thắng và rằng quá trình đọc sách sẽ mãi mãi là một quá trình |dang dở|.
cũng giống như những bộ phim, người ta sẽ liên tục làm ra những bộ phim hay chứ không dừng lại chờ cho mình xem hết rồi mới làm tiếp.
và cho dù có yêu mến tất cả những bộ môn nghệ thuật trên thế giới này, ta hiểu rằng mình sẽ chẳng có đủ thời giờ hay khả năng để học hết được tinh hoa của chúng.
không còn cách nào, những trường hợp đó ta phải nhận thua, chấp nhận rằng chúng ta bé nhỏ và những điều ta đạt được xưa nay không có nghĩa là ta có thể làm được mọi thứ.
nhưng nói là một chuyện còn thực hiện được là một chuyện khác khó khăn hơn. loài người luôn đầy kiêu hãnh. bản thân mình có nhiều lúc phải vật lộn với việc này, với những việc dở dang vẫn ngày ngày thách thức, cho đến một ngày trước khi viết bài này, mình đọc được một đoạn văn trong cuốn How We Die của một bác sĩ Sherwin B. Nuland:
“…mỗi người trong số chúng ta, sẽ luôn có việc còn dở dang. chỉ những người rất già mới thoát được nó, thậm chí cả điều này không phải lúc nào cũng đúng. có lẽ, bản thân sự tồn tại đơn thuần của những việc còn dở dang nên là một kiểu thỏa nguyện, mặc dù ý tưởng có vẻ ngược đời. chỉ một người đã chết từ lâu trong khi vẫn có vẻ như đang sống mới không có nhiều “lời hứa phải thực hiện, và nhiều chặng đường phải đi trước khi chìm vào giấc ngủ,” và tình trạng ì trệ đó là điều không mong muốn…”
chỉ bằng vài dòng thông thái một cụ già người Mỹ đã giải quyết được những khúc mắt nhiều năm trong lòng mình.
mình thấy nhẹ nhõm. không cần phải nhận thua vì dở dang là hiển nhiên, chúng ta đâu có chiến đấu với những điều hiển nhiên, áp lực hoàn thành được tháo gỡ và việc bắt đầu một điều gì đó mới mẻ cũng không còn quá đáng sợ.
từ giờ mình và việc dở dang có thể chung sống hòa bình. sau này khi ghé nhà sách nếu suy nghĩ kỳ cục kia cứ loi nhoi quấy rầy thì mình cũng sẽ dễ dàng từ tốn đẩy nó qua một bên.
có quan trọng không khi phải đọc hết cả nhà sách.
cảm giác tập trung đọc từng trang sách mà không phải quan tâm đến khi nào thì kết thúc thật thư thái dễ chịu biết chừng nào!
—-
photo: Road between the mountains by Benjamin Lossius
https://www.lifeofpix.com/photo/road-between-the-mountains/