an ordinary someone

(ghi lại sau khi đọc Van Gogh của David Haziot)
“đó là một ngày thu, anh đang đứng trên thềm của ngôi trường thầy Provily, nhìn theo chiếc xe chở bố và mẹ trên đường về. từ xa anh vẫn có thể thấy cỗ xe màu vàng nhỏ xíu đang chạy trên đường dài ẩm ướt vì mưa, những hàng cây gầy guộc viền quanh con đường, cỗ xe băng qua cánh đồng cỏ dại. trên cao, bầu trời xám xịt bao trùm, mọi vật soi mình vào những vũng nước… giữa những giây phút ấy và hôm nay, nhiều năm trời đã trôi qua, từ dạo ấy anh cảm thấy xa lạ với tất cả.”
“từ dạo ấy anh cảm thấy xa lạ với tất cả.”
dạo ấy cậu bé Vincent Van Gogh 11 tuổi, rời xa bố mẹ để theo học nội trú ở một ngôi trường cách nhà 30 cây số. một vết nứt đã chớm bén rễ nơi tầm hồn mong manh của người họa sĩ.
còn mình, từ dạo (đọc được đoạn văn) ấy, mình biết mình đã không nhầm khi mua cuốn sách này : )
Vincent Van Gogh. cái tên này mình đã nghe qua rất nhiều lần, thậm chí hai năm trước còn đi xem phim về ông ở ngoài rạp nữa nhưng mình chẳng hiểu gì về ông cả. một danh họa tự cắt tai mình. một cuộc đời đau khổ và tài năng chỉ được công nhận sau khi qua đời. là tác giả của bức họa Đêm sáng sao nổi tiếng. một phát đạn ngay ngực trên cánh đồng vào một buổi chiều nọ.
ngoài những điều ấy ra…?
nếu không đọc qua cuốn Van Gogh của David Haziot, đó là tất cả.
may là mình đã đọc. nhờ Haziot, mình biết được đằng sau cái tên Vincent là một cuộc đời lắm thăng trầm.
mình luôn nghĩ Vincent xuất thân nghèo khó nhưng không phải. ông không cơ cực từ khi mới sinh ra mà ngược lại gia đình ông thuộc hàng khá, dòng họ Van Gogh là một dòng họ lớn có tiếng ở Hà Lan với những người trong gia đình là nhà buôn tranh nổi tiếng hay tướng lĩnh quân đội, riêng cha ông là một mục sư. ông được bố mẹ gửi học nội trú vào năm 11 tuổi cũng vì bố mẹ ông không muốn con mình phải học với thầy giáo làng suốt ngày chỉ có rượu chè. Vincent có một xuất phát điểm tốt hơn nhiều người. thời đi học ông học rất giỏi ngoại ngữ, thông thạo 3 thứ tiếng: Anh, Pháp, Đức, nhưng có lẽ vì tính tình không hợp với môi trường học đường nên con đường học vấn của ông kết thúc sớm vào năm 15 tuổi. 16 tuổi ông bước ra đời.
ông khởi sự bằng nghề buôn tranh, làm nhân viên bán hàng cho hãng tranh Goupil trụ sở tại La Haye (Hà Lan). ông bán hàng ngoại hàng, có tài trong việc thuyết phục khách mua tranh và đạt được thành công nhanh chóng. Vincent được thăng chức lên cấp cao nhất của thương hiệu Goupil, ấn tượng hơn cả là ông được cho xuất ngoại đến chi nhánh thương hiệu tại Luân Đôn. Vincent lúc đó tròn 20 tuổi. (thú vị ha?)
nhưng nếu mọi chuyện chỉ dừng ở đó thì thế giới sẽ chẳng có danh họa Vincent, chẳng có những giai thoại còn bảo tàng sẽ vắng bóng nhiều bức tranh. chuyện thay đổi khi ông đến Luân Đôn. tại đây ông đem lòng yêu nàng Eugénie Loyer, con gái chủ nhà trọ ông ở. ông tỏ tình lần đầu, bị từ chối. Eugénie đã có người yêu. ông thuyết phục Eugénie rời bỏ người yêu đến với mình, cô bảo không. một thời gian sau, ông quay lại tỏ tình một lần nữa và vẫn là một cái lắc đầu dứt khoát. từ đó một điều gì trong Vincent đã thay đổi, hay đã được giải phóng, ta không rõ. ông trở nên chán ghét công việc buôn tranh và tìm mọi cách để mình bị đuổi. ông tìm sự an ủi trong Kinh Thánh và chuyển hướng muốn trở thành… mục sư! (Vincent không chọn theo con đường họa sĩ cho đến lúc năm 27 tuổi, tức là tận 3 năm sau). dù vậy thì Vincent không đủ khả năng để thi vào khoa thần học, một điều kiện cần thiết để trở thành mục sư, do yếu môn tiếng La Tinh và Hy Lạp. ông chấp nhận làm một nhà truyền giáo, được điều đến rao giảng giáo lý ở vùng mỏ Borinage (Bỉ). địa danh này là một bản lề. sau Borinage, Vincent không còn là một Vincent nhà truyền giáo nữa, những trải nghiệm ở đây đã tác động tới ông sâu sắc đến mức khiến chàng trai Vincent đã quyết định đặt Kinh thánh xuống để dấn thân vào hội họa.
chính ở đoạn này trong sách ta thấy được tâm hồn của Vincent. một tâm hồn thực sự nhạy cảm và đầy yêu thương. ông hết mình vì những người dân ở đây, cảm thông với những số phận nghèo khó, đau khổ cùng họ, tan nát cùng họ, đấu tranh cho họ.
“phần lớn các công nhân đều ốm yếu và xanh xao vì bị sốt; họ có vẻ mỏi mệt, kiệt sức; nước da vàng võ và già trước tuổi. các bà vợ của họ cũng thế, xanh xao và tàn úa. Bao quanh các hầm mỏ là những túp lều nghèo nàn của các thợ mỏ, một vài thân cây đã chết đen đủi vì ám khói, hàng rào toàn những cây ngáy dại, những đống rác bẩn thỉu, những núi than bị thải vì không dùng được nữa… nếu Maris vẽ được một bức tranh theo cảnh trí này, thì thật là tuyệt đẹp. anh sẽ cố thử vẽ một phác thảo để em em và để em có một ý niệm về xứ sở này…” (Vincent miêu tả vùng hầm mỏ trong một bức thư gửi em trai Théo).
sẽ chẳng có Maris nào xuống đến tận đáy hầm mỏ để vẽ những cảnh đó cả. điều đó không bao giờ xảy ra. và Vincent chính là người phải làm chuyện đó. ông vẽ như một chứng nhân, ông lên tiếng cho những người công nhân hầm mỏ bằng những bản phác thảo. đó cũng chính là con đường nghệ thuật mà Vincent theo đuổi: “tôi không nhằm diễn đạt những khuôn mặt hay những cảnh trí trong tranh của tôi bằng một thứ tình cảm buồn bã mơ hồ, tôi muốn trình bày những nỗi thống khổ thảm thương.”
con đường hội họa của Vincent Van Gogh đã bắt đầu như thế. năm đó ông 27 tuổi.
—-
Vue de l’asile et de la Chapelle de Saint-Rémy by Vincent Van Gogh