an ordinary someone

.với nhiều tình yêu và sự tôn trọng dành cho điện ảnh..
giờ mới chỉ là tháng 8, còn đến tận 4 tháng nữa mới kết thúc năm 2018, nhưng nếu ai hỏi mình: phim Việt nào hay nhất 2018? thì mình sẽ tự tin trả lời rằng đó chính là Song Lang. và mình nghĩ là mình đúng. đã lâu rồi mình mới cảm nhận được cái sự “đã” khi ra rạp xem phim, mà đặc biệt hơn là điều đó lại đến từ một bộ phim Việt. mình nhớ rằng mình chưa từng dùng từ “hay” cho một phim Việt nào, Song Lang chính là bộ phim đầu tiên (vốn liếng phim Việt của mình không nhiều và xui rủi thế nào những phim mình xem nó đều dở hoặc chỉ dừng ở mức xem được chứ chưa đến điểm hay).
thế mà qua nay mình nghe tin phim không được đón nhận nhiều ở rạp. bạn mình bảo thấy khoảng nửa số khán giả bỏ về giữa chừng, có người nói có suất chiếu chỉ có 2 người xem và doanh thu thì thua xa Chàng Vợ Của Em. nghe thật buồn, vì thực sự phim xứng đáng được công nhận nhiều hơn.
Song Lang trước hết ghi điểm bởi sự văn minh của nó, hay của đạo diễn. không chiêu trò câu kéo rẻ tiền, không ồn ào showbiz, phim mộc mạc (mà tinh tế) như một khúc cải lương.
có những cuộc gặp gỡ trong đời có ý nghĩa hơn những cuộc gặp gỡ khác. có những người ta gặp để lại dấu ấn trong ta nhiều hơn những người khác. và Song Lang kể về cuộc gặp gỡ như thế. cuộc gặp giữa một tay giang hồ chuyên đòi nợ thuê Dũng “Thiên Lôi” (Liên Bỉnh Phát) và con nợ của anh, Linh Phụng (Issac), một bên là võ biền sai đâu đánh đó, một bên là nghệ sĩ hiền lành thư sinh. tưởng khác nhau một trời một vực, nhưng giữa họ lại có một sợi dây kết nối vô hình, đó chính là cải lương. cả hai thật ra đều mang trong mình một tâm hồn nhạy cảm và biết rung động và xót thương trước cuộc đời. Dũng sẽ tiếp tục cuộc đời đòi nợ thuê của mình nếu anh không gặp Linh Phụng, chính Linh Phụng đã đem đến chút ánh sáng cho cuộc đời u ám của anh, cho anh hy vọng vào một điều gì đó tốt đẹp, điều vẫn còn chưa đến nhưng như đã chừng hé lộ.
mọi người đừng lầm, vai của Issac không phải là vai chính, chỉ là thứ chính. nhân vật chính của phim chính là Dũng “Thiên Lôi”, nhân vật được xây dựng rất có chiều sâu và tạo được sự đồng cảm. trước hết, xét trên khía cạnh một tay giang hồ, anh không có cái kiểu chợ búa mà có gì đó anh hùng mã thượng. anh không hù dọa, anh nói là làm, sòng phẳng rõ ràng, thiếu nợ là phải trả. anh đánh người, anh đập phá, nhưng anh nói chuyện lại nghe rất lịch sự, như lúc anh nói với chủ tiệm trò chơi. anh giải quyết chuyện nào ra chuyện đấy. anh giang hồ đấy, nhưng anh biết gọt ổi cho hai đứa nhỏ. anh giang hồ đấy, nhưng anh biết rung động trước nghệ thuật. anh chửi thề là thế, mà anh khóc cũng ngon lành. anh đã từng có một tuổi thơ hồn nhiên và lớn lên trong cái nôi nghệ thuật, là do cuộc đời đẩy anh xa rời nó. anh không chỉ có lớp vỏ sần sùi, còn nhiều hơn thế ở đằng sau lớp vỏ kia. điều đó khiến khán giả thương anh nhiều hơn là trách anh.
để xây dựng được một nhân vật chính như vậy, biên kịch hẳn là phải dụng công rất nhiều. mà không chỉ có nhân vật, phim này xét về chi tiết lẫn tổng thể có một kịch bản vô cùng chặt chẽ. rất ít sự ngẫu nhiên mà luôn có nguyên nhân cho các kết quả. luôn có câu trả lời cho các câu hỏi được đặt ra. mà không phải trả lời liền đâu nhé. biên kịch/đạo diễn luôn có một sự trì hoãn nhất định trước khi đưa ra các câu trả lời. một kiểu nhấn nhá trong phim. ảnh để cho người ta tự hỏi, để người ta đoán một xíu, rồi lúc sau khi người ta hơi quên quên rồi thì ảnh đi trả lời, rồi để cho người ta “à, ra thế”. chuyện gì đã xảy ra với cuộc đời Dũng “Thiên Lôi”? tại sao Linh Phụng đêm đó ngồi uống 2 chai bia? Dũng “Thiên Lôi” gạch chân câu gì trong sách vậy?… tất cả đều kiểu: chờ đó, lát tui nói cho nghe. một kiểu tinh tế.
rồi thì những khung hình. nếu đã nhắc đến sự tinh tế, ta không thể nào bỏ qua khía cạnh này. những khung hình với phần hình ảnh phong phú, được chăm chút kỹ lưỡng, có tâm, đến từ một tâm hồn biết rung động. mình không nói quá đâu. cứ tạm cho là phần hình ảnh này đến từ việc phim lấy bối cảnh của những năm 80 nên cần có những vật dụng của những năm 80 đi. cứ cho rằng chiếc tivi màn hình vuông, chiếc loa phường, bếp dầu, gác-măng-giê, máy chơi điện tử bấm… tất cả những đạo cụ đó xuất hiện trên phim là đến từ anh đạo diễn mỹ thuật làm việc có tâm và làm tốt nhiệm vụ của mình đi. cứ cho là thế, thì khung hình của phim vẫn có những nét chấm phá đến từ sự nhạy cảm của anh đạo diễn: cách Linh Phụng thắp nhan xong hít hít hơi nhan để lấy may trước khi lên sân khấu, cảnh hai người mù hát rong ở quán ăn, hay cách anh để cho những âm thanh đời thường vang lên trong khu xóm của Dũng “Thiên Lôi” – những âm thanh mang hơi thở của Sài Gòn thời đại đó… nếu không rung động, không quan sát, thử hỏi sao có được những điều này. thầy mình bảo, muốn khán giả rung động 1 thì nhà làm phim phải rung động 100. và mình đã rung động.
đây không phải là phim về tình yêu đồng tính. nhớ nhé. không phải như Hot Boy Nổi Loạn. không có một nụ hôn nào cả. nhiều nhất là cảnh 2 chàng trai đứng bên cửa sổ và uống rau má. tình cảm giữa Dũng là Linh Phụng chưa phải là tình yêu, nó gần chạm đến tình yêu, có thể gọi là cảm tình sâu sắc. có một cảnh bị cắt ở phân đoạn cửa sổ, gây trúc trắc một chút cho mạch truyện nhưng mình đoán với cái kiểu nhấn nhá, nấn ná như anh đạo diễn thì khả năng cao là suýt hôn mà thôi. phải là “suýt” thì người ta mới tiếc, mới gây thương nhớ, mới ám ảnh, mới day dứt. cho người ta ít ít thì người ta mới thèm (lời của Leon Quang Le).
mình không dám bàn về cải lương trong phim. mình không thuộc thế hệ của cải lương, nó thuộc thời mẹ mình. trích đoạn cải lương trong phim theo mình nhớ chia làm 3 phần, có phần hơi dài và lặp lại về mặt hình ảnh. nhưng mà đến lúc mình gần cảm giác như nó dài quá thì đạo diễn sẽ cho chuyển đoạn với phần nhạc khá hay nên thành ra lúc xem cũng dễ chịu chứ không quá nhàm chán.
cũng xin nói thêm rằng đây không phải là phim thị trường truyền thống, còn có phải là phim nghệ thuật hay không thì mình không biết. phim không đặt ra một mục tiêu cụ thể nào cho nhân vật theo đuổi, không có một cái giá phải trả rõ ràng nào nếu nhân vật không đạt được mục tiêu, phim là về một ngã rẽ trong cuộc đời của một anh giang hồ gốc cải lương, một cuộc gặp gỡ giữa anh và một anh chàng khác khiến cuộc đời anh thay đổi. phim vì thế có một nhịp điệu nhẹ nhàng từ tốn, chậm mà không lê thê dài dòng. khán giả có lẽ nên chuẩn bị tâm lý một chút, không nôn nóng mà từ từ thưởng thức, để bộ phim đưa mình đi, hãy kiên nhẫn cho đạo diễn 110’ để nghe ảnh kể về cuộc đời của Dũng “Thiên Lôi”. rồi bạn sẽ thấy nó rất cảm xúc.
mình đã viết dài thế này rồi. chỉ mong ai chưa xem mà đọc bài của mình thì ra rạp xem phim. mình tha thiết mong phim có doanh thu tốt để sau này còn có phim hay mà xem.

*mình của nhiều năm sau với suy nghĩ và cách nhìn nhận thay đổi, đã không còn thấy Song Lang hay như thế nữa. nhưng mình vẫn để bài này ở đây, vì nó là cảm nhận thật của mình thời điểm đó.*